Veilig onderwijs vraagt meer dan een protocol: dit is wat de nieuwe wet m.i. echt betekent
Zoals het er nu naar uitziet moet in augustus 2027 elke school voldoen aan de Wet Vrij en Veilig Onderwijs. De essentie? Verplichte integrale regie. Maar wie denkt dat veiligheid geregeld is met een extra vinkje op een checklist of een nieuw document in een lade, vergeet de rauwe realiteit van de werkvloer.
Ik weet hoe het voelt als de sfeer in een klas in één seconde omslaat. Voordat ik strategisch adviseur werd, gaf ik zelf colleges Recht en Criminologie. Ik ken de passie voor het vak, maar ook de knoop in je maag als een grens wordt overschreden. Die ervaring als docent, gecombineerd met jarenlang onderzoek naar de systemische kant van veiligheid in het hoger onderwijs, vormt de basis van mijn aanpak bij Studio Veilig.
De cijfers zijn geen statistiek, maar mensen
Recent onderzoek van het CNV laat zien dat 60% van de onderwijsmedewerkers geweld ziet toenemen. Voor een bestuurder zijn dit cijfers; voor mij zijn dit professionals die zich onveilig voelen in hun eigen schoolgebouw. Het effect daarvan op het onderwijs en de leerlingen is enorm.
Wanneer we de veiligheid op school analyseren, zien we vaak dat er veel 'brandjes worden geblust'. Er is een incident, er volgt een gesprek, en we gaan weer door. De nieuwe wet vraagt echter om iets fundamenteel anders: integrale regie.
Wat betekent 'Integrale Regie' in de praktijk?
De Wet Vrij en Veilig Onderwijs verplicht scholen om veiligheid niet langer als een losstaand 'project' te zien. Het moet het fundament van de organisatie worden. Dit betekent dat de veiligheidscoördinator geen administratieve functie is, maar een strategische spil.
In mijn gesprekken met schoolbesturen merk ik dat de angst vaak zit in de 'papieren tijger'. Men is bang voor meer bureaucreatie. Mijn rol als adviseur is juist om die papieren werkelijkheid te vertalen naar de praktijk. Een systeem staat pas als een huis als de routines in het team en het gedrag in de gangen overeenkomen met wat er in het beleid staat.
De drie stappen naar een veilige schoolcultuur
Om te voldoen aan de wet van 2027, maar vooral om je team écht te beschermen, hanteer ik een drietal focuspunten:
Van Incident naar Systeem: Stoppen met ad-hoc reageren en starten met een structuur die incidenten voorkomt en de nazorg juridisch en psychologisch borgt.
De Rol van de Veiligheidscoördinator: Deze functionaris moet de autoriteit en de middelen krijgen om daadwerkelijk integrale regie te voeren.
Gedrag en Cultuur: Veiligheid begint bij het durven aanspreken van elkaar. Ik gebruik mijn ervaring uit de klas om teams te leren hoe ze de grens bewaken vóórdat deze wordt overschreden.
Augustus 2027: De klok tikt
Het lijkt nog ver weg, maar een cultuurverandering en het inrichten van een integraal veiligheidssysteem kost tijd. Scholen die nu beginnen met het leggen van het fundament, zijn straks niet alleen klaar voor de wet, maar bieden hun personeel ook de onbevreesde werkomgeving die ze verdienen.
Agressie hoort niet thuis op school. Punt.